EL-EL BİLEĞİ

EL-EL BİLEĞİ
El önkol kemikleri olan radius-ulna ile bilek eklemini ve birbirleriyle eklem yapan 2 sıra halinde 8 kemikten oluşan küçük karpal kemikler, 5 tarak kemiği, 14 parmak kemiğinden oluşur. Median, radial sinir ve ulnar sinir eldeki ana sinirlerdir.
Elin karmaşık ve mükemmel hareketlerini yönetirler.
El hareketlerinin büyük kısmı önkolda bulunan ve tendonları ele uzanan adeleler aracılığı ile olur.


            

EL BİLEĞİ BÖLGESİ GANGLİONLARI (KİSTLERİ)

Aniden el bileğinizin üzerinde bir şişlik fark etmeniz çok hoş olmayan bir sürpriz olabilir.Ancak telaşlanmayın bunların bir çoğu zararsız ganglion kistleridir ve zaman içerisinde kendiliğinden kaybolacaklardır.

Sık olarak ganglion kistleri el bileğinin üst bölümünde oluşur(dorsal ganglionlar).Ancak bazen el bileğinin arka bölümünde nabız alınan bölge ile başparmağınızın arasında da ortaya çıkabilirler.Bazense parmakların eklemleştiği alanlarda yada parmakların dip noktalarında görülebilirler.Ganglion eklem içerisinde yer alan kemik ve kas dokularının arasında bulunan bağ dokusundan kaynaklanarak balonsu görüntüsü ile karşımıza çıkar.Bu balonun içerisinde yoğun,kaygan eklem sıvısı ile aynı özellikte bir materyel bulunur.Genel bir kural olarak hareketliliğinizin artması ile bu balon büyür ve tam tersi hareketliliğinizin azaldığı dönemlerde bu balon küçülür.

Ganglionlar nasıl oluşur?
Ganglionların oluşum mekanizmasını başlatan sebepler bugün için halen bilinmemektedir.Kadınlar da erkeklerden daha sık olarak görülür ve en sık olarak el bileğinin üzerine sürekli yük uygulamak zorunda kalan jimnastikçilerde görülür.Ganglion içindeki kistik yapı eklemden geçen sinir dokuların üzerine bası yapacak kadar büyüdüğü zaman ağrı oluşturabilirler.Çok büyük ganglionlar ağrısız olsalarda rahatsız edici olabilirler.Tam tersi cilt altı çok zor ortaya konabilen küçük ganglionlar çok ağrılı olabilirler.

Muayene ve tanı
Doktorunuz size bu balonsu yapının ne zamandan bu yana var olduğunu,ebadında bir değişiklik olup olmadığını,ağrılı olup olmadığını soracaktır.Yine muayene esnasında parmağı ile kistin üzerine bastırarak basınç uygulayacak ve bir ışık kaynağı ile kistin ışık altında ki görüntüsünü inceleyecektir.Çektireceğiniz bir grafi ile bu olayın romatizmal hastalığa bağlı eklem bozukluğundan yada bir kemik tümöründen kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılacaktır.Bazense çok küçük olan ağrılı ganglionlarda tanıyı netleştirmek için MRI istenebilir.

Tedavi
Tedavinin birinci aşamasını konservatif yöntemler oluşturur.

- Takip: Ganglion tümöral bir yapı olmadığı için ve zaman içerisinde kendiliğinden kaybolabileceği için doktorunuz kontrolu altında belli bir süre beklenebilir.

- Tespit: Aktivite ile ganglion boyu artacağı için ,bunun sonrasında sinir basısına bağlı ağrı gelişebileceği için doktorunuz size bir el bilekliği veya alçı tespiti ile takip önerebilir.Bu esnada ganglion küçülebilir belkide kaybolabilir.Ağrı azaldığında veya ganglion küçüldüğünde el bileği hareket açıklığını arttırmaya yönelik bir tedavi başlanır.

- Aspirasyon: Ganglionun ağrıya yol açtığı durumlarda veya hareket kısıtlılığı yaratacak kadar büyüdüğünde , ganglion içindeki sıvı "aspirasyon" adı verilen bir işlem ile dışarı çekilebilir.Ancak bu işlem esnasında sıvının çok yoğun olması nedeniyle sıvı dışarı alınamıyabilir.

Yukarıda anlatılan tedavi yöntemleri sonrasında ganglionun verdiği hareket kısıtlılığı ve ağrı giderilemediği zaman ganglionun çıkarılması gerekir.Ancak unutulmaması gereken nokta bu işlemin ardından ganglionun tekrarlıyabileceğidir.Bu işlem sonrasında birkaç gün için ağrı, şişlik gibi problemler ile karşı karşıya kalınabilir.

ÇEKİÇ PARMAK (BEYZBOLCU PARMAĞI)

Heryıl sezonun açılması ile beraber doktora müracaatı en sık artan hastalıklardan birisi olarak bilinir.Topun parmağın uç noktasına çarparak parmağın aşağıya ve avuç içine doğru bükülmesi sonrasında oluşan bu durum ‘mallet finger=çekiç parmak’ olarakta bilinir. Spor dışında parmak ucuna gelen diğer travmalarda aynı probleme neden olabilirler.

Parmaklar normal şartlarda avuç içine doğru sadece 35-40 derece bükülebilirler.Parmağa hızla çarpan top parmağın bu derecelerin üzerinde bükülmesine neden olarak,bu hareketin yapılmasından sorumlu olan tendonun yırtılmasına sebep olur.Zaman zaman topun hızı o kadar yüksek olur ki bu darbe sonrasında tendonun kemiğe yapışma yerinden kemiğin ayrışmasına veya küçük kemik parçacıkların kopmasına dahi neden olabilir.Tendon koptuğu zaman parmak yukarıya doğru kaldırılamaz ve aşağıya doğru bükük şekilde kalır.

Bu yaralanma çok şiddetli ağrıya neden olur.Parmak ucu,tırnak yatağı şişer,kızarır ve gerginleşebilir.Eğer böyle bir şey başınıza gelecek olursa hemen o anda oyunu bırakın.Hemen buz uygulamasına başlayın,elinizi kalp seviyesinin üstüne alın.Acil olarak doktorunuza ulaşın.Doktorunuz sizden kemik dokuda bir problem olup olmadığını anlamak üzere röntgen çekilmesini isteyecektir.Bazen eklem yüzeylernin birbirine bu sert temasından dolayı kıkırdak problemleri oluşabilir.Bazense parmağın çıktığı durumlarla karşılaşılmıştır.

Bu durumda parmağınız 4-6 hafta arasında atele alınacaktır. Burada amaç tendonun doğru pozisyonda iyileşmesini sağlamaktır. Kişisel veya yırtıkla ilgili problemeler dolayısıyla zaman zaman bir tel ile en uç eklemin içten tesbiti gerekebilir. Tel ile tesbitlerde tendonun iyileşme olasılığı daha yüksek fakat iyileşme sonrası rehabilitasyon zordur. Bu tedavilere rağmen % 20 oranında geç cerrahi gerekebilir. Ancak tendon yaralanması ile beraber ciltte açık yara gibi bir ek problem varsa bu gibi durumlarda enfeksiyon riski mevcut olduğundan direkt cerrahi tedavi uygun olacaktır.

Bu durumla çocuklarda karşılaşıldığı zaman daha dikkatli olunmalıdır.Çok sert travmalarda büyüme kıkırdağı zedelenebileceği için dikkatli muayene ve tedavi şarttır.Bu sayede ileride deformite veya şekil bozukluğu oluşması engellenmiş olur.

REPLANTASYON

Replantasyon nedir?
Bir kişinin vücudundan tamamı ile bağlantısı kesilmiş olan parmak,el,kol gibi bir parçasının yeniden yerine cerrahi olarak konulmasına replantasyon denir.Bu cerrahinin amacı kaybedilmiş parçanın yerine olabildiğince eskisine yakın bir fonksiyon sağlayacak şekilde geri konulmasıdır.Bazen yaralanan bölge çok şiddetli hasar görmüş ise replantasyon yapılması mümkün olmayabilir.Bu gibi durumlarda kişi kayıp olan bölgenin yerine protez adı verilen cihazlar kullanarak eski fonksionlarını kısmen yapabilir hale gelir.

Replantasyon geri konulacak parça en az protez kullanımı sonrası elde edilecek başarı oranı kadar fonksiyon sağlanabileceği zaman yapılır.Genellikle tam el kayıplarında replantasyon uygulanmaz çünkü replante olan el çalışmıyacaktır ve her geçen gün hastaya daha çok probleme neden olacaktır(ağrı gibi).Cerrahi öncesinde doktor replantasyon işlemi sonrasında fonksiyon seviyesi,hastanede kalış süreci,yapılacak olan fizik tedavi süresi,ameliyatların zorluğu ve sayısı,maliyeti ile ilgili bilgiyi hastaya vermeli ve hasta bunları düşünerek ameliyata onayını vermelidir.

Replantasyon işlemi birkaç safhadan oluşur.Öncelikli olarak zarar görmüş olan alan iyice temizlenir,açıkta kalan kemik uçları törpülenir,arterler,venler,sinirler,kaslar,tendonlar tekrar yerine dikilir.Cilt kayıpları vücudun sağlam olan bölgelerinden alınan cilt greftleri (nakil edilen dokuya verilen isim) ile kapatılır.

İyileşme süresince en önemli görev hastaya düşmektedir.Sigara kullanımı replante edilmiş bölgeye kan akımını azaltır ve buda dokunun canlı kalma yeteneğini büyük oranda azaltır.Hastanın replante edilmiş olan bölgesini kalp sevisinin üzerinde taşımasıda aynı etkinin oluşmasından sorumludur.Genç hastalar sinir tamirinin gelişmesi açısından daha şanslıdırlar ki bu onlara replante olan bölgenin hissedilmesi ve hareket yeteneğinin olması açısından avantaj sağlar.Yaralanma sevisi ne kadar kolun aşağı bölümün de ise replante edildiğinde hareket yeteneği o derece fazla olur.Eklemi içermeyen yaralanmalarda hareket daha hızlı geri döner.Temiz yaralanmalar iş kazaları yada ezilme tarzı yaralanmalara nazaran daha iyi sonuçlar verir.İyileşme de iki türlü sinirin iyileşmesi önemli rol oynar.Bunlardan biri duysal sinirlerdir ki bu sinirler his duygusundan sorumludurlar,ikincisi ise motor sinirlerdir ki bunlarda hareket yeteneğinden sorumludurlar.Sinir iyileşmesi ayda 2.5 cm olarak kabul edilebilir.Hastanın zarar görmüş olan bölgesinin parmak ucuna olan mesafesi göz önüne alınarak sinirin iyileşmei için gereken minimum süre hesaplanabilir.Replante olan bölge hiçbirzaman eskisi gibi olmayacaktır.%60-80 fonksiyonun geri dönüşü mükemmel sonuç olarak kabul edilir.En mükemmel sonuçlarda bile soğuk hava ciddi problemlere neden olabilir.

Ameliyat sonrası bakım ve rehabilitasyon çok uzun zaman alabilir.Fizik tedavi ve atel uygulamaları birinci aşamayı oluşturur.Ateller yeniden tamir edilmiş olan tendonları korur ve replante olan bölge ile hareket etmeyi öğrenmede büyük önem taşırlar.Rehabilitasyon tamir edilmiş olan bölgede sertlik gelişmesini ve oluşacak olan skar dokusunun azalmasına yardımcı olur.Tedavinin mükemmmel sonuçlandığı durumlarda bile hastanın yapamadığı hareketler ve işler olacaktır.Hastaya özel hazırlanan bazı cihazlar ile kişiler kendileri için özel olan zevklerini veya hobilerini yapabilir hale gelebilirler.Hastaların ancak bir bölümü yaralanma öncesi işlerine geri dönebilir,birçoğu iş değişikliği yapmaktadır.

Replantasyon sonrası kişide bazı psikolojik sorunlar olabilir.Kişi bandajı ilk açıldığında yara gördüğünde replante edilen bölüm eski haline benzemediği için kızabilir,üzülebilir yada çok şaşırabilir.Zaman içerisinde görünüm ile ilgili kaygılar yerini fonksiyonel kaygılara bırakır.Bu gibi durumlarda hastaların psikolojik destek tedavi programlarına alınması gerekir.

Bazen replante kısımın canlılığı ile ilgili bir endişe duyulmadığında fonksionel durumu daha iyileştirmek üzere ek ameliyatlara ihtiyaç duyulabilir.

- Tenolisis: Tendon üzerinde ki yapışıkların temizlenmesi

- Kapsulotomi: Sertleşmiş eklemler yönelik cerrahi

- Tendon kas transferleri: Çalışmayan tendonların yerine başka bir bölgeden çalışan tendonların transferi

- Sinir grfetleme: Sinir üzerinde çalışmayan bölgeye başka sinirler üzeinden sağlam doku transferi

- Geç dönem amputasyon: Replante bölgenin çalışmaması veya çok ağrılı olması nedeniyle kesilmesi

Burada unutulmaması gereken nokta en iyi bakım şartlarında dahi hayatın kalitesinin sizin beklentileriniz ile uyumlu olması gerekliliğidir. Kendinizi hazırlamanız birçok sorunun üstesinden gelmenizi sağlayacaktır.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !